Ayalguines de sabiduría

La recoyida de tradición oral ye una xera que me fascina, anque llamentablemente nun creyo que vaya ocupame d’ello nunca. D’otra miente, lo que sí me presta a esgaya facer ye falar con mios güeles, sobre manera con mio bisgüela, y saca-yos histories y pequeñes unidaes de sabiduría. L’únicu problema ye qu’en munchos casos nun ye posible saber si dalgo ye como me lo cunten en tol mundu, en toa América, n’Arxentina, na so rexón, nel so pueblu o namái na mio familia.

Por exemplu, en mio casa nunca nun se recoyó la mesa na nueche de Nadal. Va poco enteréme de que yera porque si nun se lo facía, la virxe bendicíala. Si, al contrario, la virxe venía pela nueche y se topaba cola mesa vacia, maldicíala. Que yá ye tener mala lleche. Mio güela camienta que lo de nun recoyer la mesa ye daqué que fai tol mundu, pero que lo de la virxe ye invención de la otra güela.

Otra cosa que nun sabía yera que barrer pela nueche trai mala suerte. Charrando con mios güeles al rodiu d’esto, una díxo-y a la otra qu’ella sí que barría peles nueches, “y sacudía el mantel y todo”. La so rempuesta foi: “Sí, yo sacudo el mantel y barro, no soy supersticiosa”.

Como dalguién dixo apocayá sobre elles: mios güeles son una ayalguina pal mundu.

Kolekto de buŝa tradicio estas tasko, kiu fascinas min, kvankam mi pensas, ke mi bedaŭrinde neniam okupiĝos pri tio. Aliflanke, tio kio ja plej plaĉas al mi estas babili kun miaj avinoj, ĉefe kun mia praonklino, kaj eltiri el ili historioj kaj malgrandaj saĝeco-unuoj. La nura problemo estas, ke en multaj kazoj ne eblas scii, ĉu io estas tia, kiel ili rakontas al mi, en la tuta mondo, en Ameriko, en Argentino, en ilia regiono, en ilia vilaĝo aŭ nur en mia familio.

Ekzemple, en mia hejmo oni neniam reordigis la tablon en la kristnaska vespero. Antaŭ nelonge mi eksciis, ke la kialo estis, ke se oni ne faris, la virgulino benis ĝin. Se male la virgulino venis nokte kaj trovis malplenan tablon, ŝi malbenis ĝin. Ve. Mia avino opinias, ke ne reordigi la tablon estas tio, kion ĉiuj faras tion, sed la afero pri la virgulino estas elpensaĵo de mia alia avino.

Alia afero, kiun mi ne sciis, estas, ke balai vespere donas malbonan ŝancon. Babilante kun miaj avinoj pri tio ĉi, unu el ili diris al la alia: “vi eĉ skuas la tablotukon”. Ŝia respondo estis: “Jes, mi skuas la tablotukon kaj balaas, mi ne estas superstiĉa”.

Kiel iu diris antaŭ nelonge pri ili: miaj avinoj estas trezoreto por la mondo.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *